Veel voorakkoorden zonder N-VA in Limburg en West-Vlaanderen, voorspelt professor Carl Devos: "Ze hebben te laat gereageerd"

 

Eén duidelijke voorspelling kan UGent-professor Carl Devos al maken: in de 'buitenprovincies' Limburg en West-Vlaanderen heeft de N-VA het spel van de voorakkoorden nu al verloren. "Samen met West-Vlaanderen is Limburg de enige provincie waar CD&V nog groter is dan N-VA op het provinciaal niveau", zo duidt hij. En ook: "N-VA heeft te laat gehoor gegeven aan de oproep van anderen in Limburg". Plus, in West-Vlaanderen zijn de persoonlijke relaties, bijvoorbeeld tussen John Crombez (sp.a) en Hilde Crevits (CD&V), sterk. "Men vindt mekaar daar wel.”

Als er één man is die de Vlaamse politiek voelt en leest, dan wel de UGent professor politicologie Carl Devos. Maar voor 14 oktober is het niet evident. "Lokale verkiezingen zijn een beetje bijzonder in die zin dat het eigenlijk in 300 gemeenten gelijktijdig georganiseerde verkiezingen zijn. Er zijn 300 verschillende kieskringen, dus 'wie ligt er voorop in die 300 steden en gemeenten?'. Dat vind ik heel moeilijk te zeggen. Vooral wetende dat we ons richten op een handvol steden …”

© newsmonkey

Denk je dat N-VA daar echt een serieuze challenger kan zijn?
“Ik vind het zeer ambitieus van N-VA om dat als doelstelling te kiezen, want ik denk dat het zeer moeilijk is om dat nu al te doen. Het is duidelijk dat ze het als een opmaat naar de verkiezingen van 26 mei 2019 zien en dat ze dat in één flow willen meenemen. Maar ze gaan van ver moeten komen om CD&V van de eerste plaats te duwen."

"We kijken nu dan ook vooral bij N-VA naar een aantal steden en gemeenten, maar dat is niet het representatieve beeld. Ik denk dus eerlijk gezegd dat CD&V de grootste partij op lokaal vlak zal blijven. Natuurlijk, als je de langetermijncurve bekijkt, dan daalt CD&V lokale verkiezing na lokale verkiezing, N-VA stijgt. Als je die twee curves gewoon naast elkaar zet, dan moeten ze elkaar nu kruisen. Maar politiek is geen wiskunde, dus ik vermoed toch dat CD&V de grootste partij op lokaal vlak zal blijven. Wat dan eigenlijk voor een stuk, zelfs als groeit N-VA fors, een beetje een overwinningsnederlaag is. Want dan zal niet het idee zijn 'N-VA heeft ook deze keer lokaal goed gescoord', maar zal het nieuws vooral zijn 'CD&V blijft de grootste partij op lokaal vlak' en dat is toch een beetje een ontgoocheling voor N-VA.”

De strijd om Antwerpen

Maar laat ons eerlijk zijn, die nacht van de verkiezingen gaan we uiteindelijk maar naar één gemeente kijken.
“Euh, ja, hoewel dat die toch de minst spannende is.”

Ja, vind je dat echt?
“Ja, ik vind dat. Je bedoelt Antwerpen?"

"Die race is grotendeels gereden. Het grootste probleem van Bart De Wever (N-VA) is dat hij coalitiepartners nodig heeft, dat daar dus nog iets van overblijft. En dat hij ze zelf ook niet te veel opeet, want anders heeft het ook geen zin meer om een coalitie te vormen."

"Maar het zou mij geweldig verbazen mocht er in Antwerpen een andere coalitie dan de huidige aan de macht komen, mocht er iemand anders burgemeester worden dan Bart De Wever.”

Dus je ziet geen links alternatief opstaan daar?
“Ik denk dat links het misschien wel goed zal doen. Maar niet in die mate dat ze samen met Kris Peeters (CD&V) en iemand anders eigenlijk die N-VA kunnen omverduwen.”

Zwanenzang voor Kris Peeters

En wordt het de zwanenzang van Kris Peeters?
“Niet per se. Ik denk dat Kris Peeters goeie afspraken gemaakt heeft met zijn partij toen hij het risico nam om te verhuizen.”

Is dat mogelijk bij de CD&V?
“Dat is nog altijd mogelijk bij CD&V. Je moet die afspraken uiteindelijk ook maar met 2 of 3 mensen maken, dus dat is het voordeel. Hij heeft trouwens altijd zelf, van in het begin toen het nieuws bekend raakte 2 jaar geleden, gezegd: 'Ik ga naar Antwerpen, ja. Maar ik kan ook terugkeren. Ik ben nog altijd in pole position voor de campagne in mei 2019'. Dat is zo van in ’t begin bij gezegd."

"Je kan niet zeggen dat het een complete kamikazestrategie was. CD&V bestond niet meer in Antwerpen, was uit de Stadspartij gestapt. Niemand wilde het doen. Kris Peeters zei: 'Ik wil. Ik wil dat risico nemen en als ik faal, ja, dan zal men alleen maar kunnen zeggen “dank u Kris, je hebt het op z’n minst geprobeerd” en als ik succes heb, ja, dan zal het des te beter zijn.' Dus ik vind dat 'risico' van Kris Peeters al bij al steeds onder controle gebleven is."

Maar de vraag is dan toch: kan je met zo iemand dan meteen die daarop volgende federale campagne ingaan? Als die nu werkelijk afgeslacht wordt in Antwerpen, dan zit je toch met een moeilijk verhaal?
"Het is moeilijk om te meten in vergelijking met 2012, omdat CD&V dan samen met de socialisten zat. Maar stel je voor dat Peeters toch min of meer stand houdt. Eén van de redenen waarom Kris Peeters naar Antwerpen moest, was niet alleen om een zo goed mogelijk resultaat neer te zetten, maar was ook om in de zon van Bart De Wever te gaan staan. Want eigenlijk was er een groot probleem bij CD&V. Ze hadden niemand, ze hadden geen kopfiguur om op de Antwerpse scène, in debatten … op de foto te staan. Als je de foto maakt van de Antwerpse stadspolitiek, ja, wie staat daar voor CD&V op? Niemand. En Kris Peeters heeft ervoor gezorgd dat er nu over CD&V gepraat, dat ze in beeld komen.”

Dat is wat Wouter Beke zegt, hé: 'We hebben ons ten minste in de race gespeeld'.
“En dat is al voor een stuk zijn verdienste, dat er over CD&V in Antwerpen gepraat wordt.”


Dus jij hebt het gevoel van 'gegokt en gewonnen' voor Wouter Beke?
“Zelfs indien het grote electorale succes uitblijft, wat ik trouwens verwacht, dan is dat geen nachtmerrie voor Kris Peeters. Oké, je likt even je wonden en daarna wordt Kris weer op het schild gehesen en zeggen we 'dank u Kris' en nu gaan we, waar het hem altijd om te doen was, naar de verkiezingen van mei 2019.”

Er is heel wat animositeit tussen hem en Bart De Wever: ze praten niet meer, de Antwerpse politie stond aan Peeters' deur ...
“Dat is eigenlijk een typisch verhaal van dorpspolitiek. Ik weet dat we nu met z’n allen vinden dat de campagne nog nooit zo hard en zo ruw geweest is. Terwijl eigenlijk … Ik ken vele kleinere West-Vlaamse dorpen, gehuchten, waar er veel meer achterklap en liegen is dan in Antwerpen. Maar we zitten er daar met de camera op. Via sociale media wordt elke zin uitvergroot en dan ziet iedereen het."

"Vroeger bestond dat ook, misschien heviger dan nu zelfs, maar minder in beeld. Dus het kan wel dat er dat soort van geruchten en insinuaties passeren. Dus is die campagne in Antwerpen dan hard? Ja, ze is niet onzacht, maar dat is nu eenmaal in veel steden en gemeenten zo, dus ook in Antwerpen met een grote inzet. Wat zit daar achter? Daar zit voor een stuk onverwerkt verleden in. Samengevat: Peeters die nog altijd denkt dat De Wever hem De 16 door de neus heeft geboord.”

Maar dat klopt niet?
“Voor zover ik het kan inschatten, en ik het toen van een aantal mensen op dat moment gehoord heb, is dat niet de juiste versie van de feiten. Ik denk dat de beslissing om Kris Peeters niet naar De 16 te sturen, genomen is door Wouter Beke en dat de voorzitter van N-VA, De Wever, dat niet heeft tegengesproken en dat ook heeft geaccepteerd."

"Maar goed, ik denk dat Peeters er vanuit gaat het is de schuld van Bart De Wever. En Bart De Wever ziet de komst van Peeters als een soort van aanvalsdaad van CD&V, een persoonlijke aanval tegen hemzelf.

Dat is toch geweldig hé, de politiek op zijn sappigst.
“Ja, maar het illustreert dat politiek gaat over macht en structuren en instellingen en grondwetten en ideologie, maar finaal, ook op het allerhoogste niveau, over twee ventjes die ruziemaken. Punt.”

De val van de linkse burcht in Gent

Oké, Antwerpen is dus eigenlijk niet zo spannend. Wat is voor jou dan de spannendste race in Vlaanderen?
“Gent kan veel spannender zijn dan Antwerpen, het zijn twee ongelofelijk belangrijke steden zijn. Niet omdat het de grootste en tweede grootste steden zijn, maar omdat het beeld van wat er op die 14 oktober gebeurt, in grote mate daar bepaald wordt."

"Kijk … N-VA heeft Antwerpen. Als ze dat kunnen houden, wat ik verwacht, is dat opdracht volbracht. Gent is eigenlijk de tweede grootstad van Vlaanderen, een soort van 'progressieve frontlijnstad'. Het 'Gentse model' wordt tegenover het 'Antwerpse model' gezet. Als het Gentse model op 14 oktober standhoudt, dan wil dat eigenlijk zeggen dat die overnamegolf, om het nu een beetje geprovoceerd uit te drukken, dat die overnamegolf van N-VA zou mislukken. Het is toch vooral een partij van de grote steden is, die hebben ze van de socialisten overgenomen.

Dus die 'linkse burcht' zou kunnen vallen?
"Ja, er is eigenlijk een plek in Vlaanderen, de tweede grootste stad, waar de N-VA dan niet binnen geraakt. En dat is betekenisvol. Als daarentegen natuurlijk Gent valt, om het in die oorlogstermen uit te drukken, ja, dan is dat even betekenisvol. Dus ik denk dat Gent een belangrijke stad is.”

Tot zover ben ik mee. Alleen … Ik denk dat we wel kunnen vaststellen vandaag dat de challenge in Gent niet gaat komen van N-VA?
“Nee.”

Je hebt een debat meegedaan waarop de lijsttrekker van N-VA zegt: 'Laat ons de trams afschaffen'.
“Was niet de meest verstandige uitspraak.”

Je bent nog vriendelijk, denk ik nu.
“Enfin, het argument dat gebruikt werd was niet de beste om dat pleidooi te houden.”

Wie is dan de challenger in Gent? Toch Mathias De Clercq (Open Vld)?
“Dat is De Clercq. Als De Clercq de huidige meerderheid breekt ... Hij zal het nooit over zijn lippen krijgen, hé, “een Antwerps model in Gent”, dat gaat De Clercq nooit zeggen. Laat het ons dan een 'Antwerpser' model noemen. Maar het is wel dankzij N-VA en CD&V dat het zou gebeuren in Gent."

"En natuurlijk zal N-VA dan zeggen: 'Ja, het is De Clercq die burgemeester wordt', dat krijgt hij wel cadeau van N-VA. Maar het is dan wel de huidige Vlaamse en federale coalitie, die ook in de progressieve stad Gent een progressief verhaal stopzet. Die coalitie is 30 jaar oud, sinds ’88. N-VA zal er dan in geslaagd zijn om in de bakermat van progressief beleid terug de controle over te nemen.”

Maar er is natuurlijk nog een soort mythologisch derde scenario: opnieuw paars in Gent? Of is dat eigenlijk een fabel?
“Ah, je bedoelt dat het kartel uit elkaar valt?”

Ja. Daar zijn toch al wat geruchten over geweest?
“Ja, maar die geruchten gaan al jaren mee. Er is een bepaald moment geweest, toen Tom Balthazar (sp.a) opstapte, toen de discussie tussen sp.a en Groen oplaaide: 'Doen we het kartel nog verder, ja dan nee?' Toen hoorde ik zowel bij Groen als bij rood echt dat er een einde aan zou komen, dat men mekaar niet meer zag zitten."

"En voor wat het waard is: als je in Gent nu rondloop in die groen-rode kringen, dan voel je wel nog altijd een zekere spanning. Dat is geen grote liefdesrelatie, maar wel een entente, een soort van afspraak. Het is nu rood-groen, ik denk dat het na de verkiezingen groen-rood wordt.”

Dat is toch wel een heel belangrijke kanteling?
“En dan zal natuurlijk een discussie ontstaan: hoe moet zich die verhouding vertalen in mandaten en in zichtbaarheid? Men zegt nu, en ik geloof dat ook wel, dat Rudy Coddens (sp.a) altijd burgemeester wordt. Maar je weet hoe het gaat in politiek. Met praat over bevoegdheden, maar ook over middelen, mensen, departementen die je aanstuurt … Dat zou dus kunnen gebeuren dat er een rode burgemeester is, maar het zwaartepunt in bevoegdheden richting groen gaat hellen.

Een soort groene schaduwburgemeester?
“Dat kan moeilijk, want een burgemeester heeft decretaal heel wat bevoegdheden die alleen aan de burgemeester toekomen. Maar bon, het kan dus wel dat er met Groen geschreven akkoord voor de stad komt, waarbij rood een tweederangsrol speelt, maar wel de burgemeester mag leveren. Dus ik ben er niet van overtuigd dat per se dat kartel breekt."

"De paarse relaties tussen rood en liberalen gaan lang terug. Maar er bestaat een gevoel van verraad bij een aantal socialisten ten aanzien van Mathias De Clercq (Open Vld), en dat is vrij groot. Men is ontgoocheld in hem.”

Sp.a-voorzitter John Crombez heeft ondertussen al dan niet bewust z’n eigen hoofd op het kapblok gelegd door te zeggen: 'Wij moeten winnen in die steden'. Hoe lees je die zet?
"Ik begrijp vaak wat John Crombez doet, maar deze keer niet. Om te beginnen, er is niemand anders die dat vroeg. Niemand. En wat geldt voor hem geldt trouwens voor alle voorzitters: de balans wordt gemaakt op 27 mei volgend jaar, niet nu."

"Dus waarom hij dat nu zelf suggereerde, begrijp ik niet. Normaal zegt een voorzitter dat wanneer hij een zekere druk voelt binnen zijn partij en hij wil die druk kanaliseren, onder controle krijgen. Maar niemand vroeg z'n vertrek."

"Bovendien, binnen sp.a zegt men, fluistert men, dat de socialisten wel eens de grote verrassing van de verkiezing zouden kunnen zijn. Men verwacht immers een algemene ineenstorting van de sp.a. Maar als dat op 14 oktober niet gebeurt, dan is dat een symbolische overwinning voor hen. Misschien dat de cijfers wel wat negatief zullen zijn, maar als de socialisten nog bestaan, dan kunnen ze zeggen: "Zie je wel, we bestaan nog. Want iedereen voorspelde Nederlandse scenario’s, Franse scenario’s. Dus je kon bij de socialisten in principe een nederlaag nog als een overwinning verkopen. Maar John Crombez heeft de lat nogal duidelijk hoger gelegd en daar z’n eigen lot aan gekoppeld."

"Nu, ik maak me daar weinig illusies over. Zelfs indien er een nederlaag is voor de partij, dan zegt het partijbureau van sp.a straks: 'John, wil je alstublieft blijven, want binnen 9 maanden zijn er opnieuw verkiezingen.' Er is niemand. Als we u slachtofferen, zullen we dat dan op 27 mei 2019 wel doen.”

Het dorpsniveau

Gemeentepolitiek is wel keihard op dat vlak: de boulevard van gebroken dromen en woorden is lang?
“Ik denk dat een woord van een Wetstraat-politicus meer waard is dan van een dorpspoliticus.”

Op dat vlak zien we iets interessant in Aarschot. Daar wordt een nationaal partijvoorzitter, Gwendolyn Rutten (Open Vld) blijkbaar door de lokale CD&V buiten gebonjourd. Dat doet pijn.
“Het is een nogal vaak voorkomend fenomeen dat wanneer een grote figuur, een vedette, een Brussels politicus of politica een stad binnenkomt met goede bedoelingen, die niet meteen welkom is. Zeker niet met de boodschap: 'Ik kom deze dorpspolitiek tot een hoger niveau tillen. Vanaf hier zal het met mij te doen zijn'. Dan heb je vaak een hele groep van lokale politici die zeggen: 'Neen, dat gaan we dus niet doen'.”

Hoeveel macht of invloed wil Wouter Beke (CD&V) dan aanwenden om toch tegen zijn lokale mensen te zeggen: 'Ga in coalitie'. Want je voelt een animositeit bij Gwendolyn Rutten. Ze is niet goedgezind op CD&V daardoor.
“Ik denk dat er wel zal gebeld worden. Bij coalitievormingen of voorakkoorden heb je verschillende niveaus. In sommige gemeenten zonder enige relevantie, zonder geen nationale figuren, zonder dat die coalitievorming gekoppeld is aan andere plekken, dat is een puur lokale bezigheid. Iets hoger heb je mensen die in een aantal steden en gemeenten de coalitievorming in het oog houden en zo drie à viergemeenten in de buurt aan mekaar koppelen. Altijd interessant omdat je samen bijvoorbeeld in één politiezone zit. En dan heb je daarboven nog de provinciale coördinatoren. En uiteindelijk heb je uiteraard Brussel.”

"Dus als er ergens een heel cruciale stad is … Bijvoorbeeld bij Gwendolyn Rutten, ja dan zit je op het Brussels niveau te discussiëren. Dan moet Wouter bellen.”

"Maar als je in een stad of gemeente moet tussenkomen als nationaal of provinciaal politicus, met de vraag om nu eens niet de eigen lokale goesting te doen, maar de marsorders van de partij te volgen, en er is in die afdeling geen enkele kandidaat met ambities op het bovenlokale niveau, dan luisteren ze niet. Als er daar ergens iemand tussen zit die parlementslid is, of het wil worden, dan heb je een bondgenoot die lokaal zegt: 'We moeten luisteren naar de partij in Brussel, dat is goed voor mijn carrière'. Maar als er niets in ruil te geven is...”

Da’s fantastisch hé, democratie.
“Dat is een zeer mooi spel, ja.”

Anti-N-VA-coalities

Limburg is interessant omdat we daar eigenlijk twee peilingen hebben van Het Belang Van Limburg. Zowel in Genk als in Hasselt staan N-VA-boegbeelden op kop. Terwijl je hoort dat er overal anti-NVA-voorakkoorden zijn.
“Ja, daar hebben ze bij N-VA niet zo goed gespeeld. Limburg is de provincie bij uitstek waar men dat vaak op een gecoördineerd provinciaal niveau doet. En daar hebben ze vanuit de partij N-VA, die wat minder ervaring heeft vanuit de lokale coalitievorming en voorakkoorden, blijkbaar veel te laat antwoord gegeven op de oproep van de andere partijen.”

Ze zijn letterlijk vergeten terug te bellen?
“Wel, er is afgesproken geweest om elkaar te zien, om een aantal steden en gemeenten te verdelen of toch afspraken te maken. En vanuit N-VA is die oproep een beetje laat beantwoord en er waren al gesprekken bezig. Bovendien speelt nog iets anders. Samen met West-Vlaanderen is Limburg de enige provincie waar CD&V nog groter is dan N-VA op het provinciaal niveau, dus eigenlijk qua stemmenaantal.”

Denk je dat dat in West-Vlaanderen ook gaat spelen, anti-N-VA-coalities?
“Ja, in West-Vlaanderen voel je dat. De klassieke tripartite staan er nog sterk en de persoonlijke relaties, bijvoorbeeld tussen John Crombez (sp.a) en Hilde Crevits (CD&V) zijn sterk. Men vindt mekaar daar wel.”

"De N-VA is een nieuwkomer op vele gebieden en dan voel je dat dat minder evident is. Dus in die twee buitenprovincies zie ik dat nog vaker gebeuren dan in Antwerpen, waar de N-VA dan sterker staat.”

Op welke fenomenen moeten we letten in de nacht van 14 oktober, als de uitslagen binnen komen?
“Waar ik naar uitkijk, want we hebben het er zeer weinig over: Vlaams Belang. Die partij moet het van haar thema hebben en niet van haar kandidaten. Bij lokale verkiezingen zijn de kandidaten normaal heel belangrijk. Indien het Vlaams Belang goed scoort, wat dat ook moge zijn, tot verrassing van velen, in de verkiezingen van 14 oktober, dan weet je wat er in mei volgend jaar staat te gebeuren."

"En twee: waar ik naar benieuwd ben, is de uiteindelijke winst van Groen nu. Groen voelt zich nu al de leider van het progressieve kamp. Ze roept zichzelf ook uit tot de natuurlijke tegenstrever van de N-VA, zoekt ook die polarisatie met N-VA op, om net als tegenpool te dienen. Is het zo dat ter linkerzijde Groen de positie nu dan overneemt van sp.a? Want dan weet je ook dat dat niet meer gekeerd wordt in mei volgend jaar."

Lees ook de interviews met onze andere 'State of the Race'-experts: