GroenLinks grote winnaar lokale verkiezingen in Nederland

Van de landelijke partijen is GroenLinks de grote winnaar van de gemeenteraadsverkiezingen in Nederland geworden, met 8,4% van de stemmen tegen 5% in 2014. De partij is de grootste in Amsterdam, Utrecht, Delft, Haarlem, Nijmegen, Arnhem, Wageningen en Culemborg. In Nijmegen heeft GroenLinks bijna een kwart van de stemmen gekregen. De PVV van Geert Wilders komt in een aantal gemeenten voor het eerst in de raad, maar heeft het toch niet zo goed gedaan.

De lokale partijen zijn de andere winnaars. Ze haalden 32,7%, tegen 27,6% in 2014. De opkomst - in Nederland is stemmen niet verplicht - was met 55 procent iets hoger dan de vorige keer.

Lokale partijen doen het vooral goed in kleinere gemeenten, maar ook in de tweede en derde stad van het land zijn ze de grootste geworden. In Rotterdam verliest Leefbaar Rotterdam 3 zetels, maar blijft met 11 zetels veruit de grootste partij. In Den Haag is de partij van ex-PVV'er de Mos met 9 zetels (een winst van 6) de grootste geworden.

In Enschede is Burgerbelangen Enschede de grootste partij geworden, terwijl in Tilburg de Lijst Smolders, van de vroegere chauffeur van Pim Fortuyn, de grootste werd.

GroenLinks

Van de landelijke partijen is GroenLinks de grote winnaar dus. Ook de VVD staat op winst (1,4% meer dan in 2014), wat opvallend is omdat regeringspartijen in deze eeuw bij de gemeenteraadsverkiezingen in Nederland steevast verliezen. Het CDA verliest licht (0,6%), terwijl de PvdA, D66 en de SP grotere verliezen lijden.

Het CDA lijkt de grootste landelijke partij te blijven. Het staat op 13,5%, de VVD op 13,2%. In raadszetels is het CDA sowieso groter, met 1.260 tegen 1.071 zetels. Dat komt doordat het CDA het beter doet in kleine gemeenten, die meer zetels per inwoner hebben.

Opvallend is de CDA-score in Tubbergen, waar de partij 61% van de stemmen heeft gekregen - een winst van 10%, en met 12 van de 19 zetels in de raad de absolute meerderheid heeft.

D66 en ChristenUnie

D66 gaat van 11,9% naar 9%. De partij verliest vooral in de grote steden fors. In Amsterdam, Utrecht, Den Haag en Haarlem is D66 niet langer de grootste partij, in Leiden blijft de partij ondanks een verlies van 3 zetels met 9 zetels wel de grootste, nog net voor GroenLinks. Ook in Amersfoort kreeg D66 de meeste stemmen, al krijgt het daar net zo veel zetels (6) als de VVD, het CDA en GroenLinks.

Landelijk blijft D66 ook iets groter dan GroenLinks. D66 is de derde landelijke partij, GroenLinks de vierde.

Van de regeringspartijen doet behalve de VVD ook de ChristenUnie het goed. De partij staat op 3,9%, net zo veel als vier jaar geleden. Van de grotere steden doet de ChristenUnie het het best in Zwolle, waar ze met 7 zetels de grootste partij in de raad blijft. Ook in Assen, waar vier jaar geleden de PvdA nog de grootste werd, is de ChristenUnie nu de grootste partij, met 5 zetels.

PVV van Wilders

De PVV komt in een aantal gemeenten voor het eerst in de raad, maar heeft het toch niet zo goed gedaan. In de twee gemeenten waar de PVV de vorige keer al meedeed verliest de partij. In Den Haag gaat de PVV van 7 naar 2 zetels, in Almere van 9 naar 7 zetels.

In Rotterdam blijft de PVV steken op 2, terwijl de partij van Wilders in Utrecht volgens de voorlopige uitslag niet verder komt dan 1 zetel.

Denk en andere nieuwkomers

Denk deed voor het eerst mee met de gemeenteraadsverkiezingen. Volgens de voorlopige uitslagen krijgt de partij in totaal 17 zetels. De beste score haalt Denk in Amsterdam en Rotterdam, met beide 3 zetels. In Utrecht en Zaanstad krijgt Denk 2 zetels, in Eindhoven, Amersfoort en Lelystad komt de partij niet verder dan 1. Ook in Alkmaar deed Denk mee, maar daar lukte het niet een raadszetel te veroveren.

Ook 50Plus deed in een aantal gemeenten voor het eerst mee, wat de ouderenpartij in totaal 30 zetels opleverde. Forum voor Democratie deed alleen in Amsterdam mee, waar de partij 3 zetels haalde.

Klappen voor PvdA

De PvdA verliest voor de derde achtereenvolgende keer bij de gemeenteraadsverkiezingen. De partij was in 2006 met 23,4% van de stemmen nog veruit de grootste partij, en kreeg toen ook meer stemmen dan de lokale partijen. De vorige keer haalde de PvdA landelijk nog 10,3%. Nu zou ze eindigen op 7,3%.

De PvdA doet het wel iets beter dan bij de landelijke verkiezingen van een jaar geleden, toen ze maar 5,7% van de stemmen kreeg.

SP verliest ook flink

De SP verliest in veel gemeenten ook flink. Zo gaat de partij in Rotterdam van 5 naar 2 zetels en in Den Haag van 2 naar 1. Hoewel de partij in meer gemeenten meedeed dan in 2014, won ze minder zetels: 283 tegen 367.

In de thuisstad van partijleider Lilian Marijnissen winnen de socialisten wel (2 zetels) en nemen ze de positie van grootste partij over van de lokale Voor De Gemeenschap. In Heerlen, de stad van partijvoorzitter Ron Meyer waar oud-SP-leider Roemer burgemeester is geworden, blijft de SP de grootste en ook in Noordoost-Groningen doet de SP het nog goed. In Pekela blijft de SP de grootste partij.

Lees meer