Dagen worden langer door verandering klimaat

De jongste 25 jaar zijn de dagen op aarde ongeveer 0,2 milliseconde langer geworden. En dat heeft te maken met ons snel veranderende klimaat. Door de opwarming verandert immers de massaverdeling op onze planeet.

Het zit zo: door het smelten van ijs van gletsjers op Groenland maar ook aan de Zuidpool verplaatst het smeltwater zich richting evenaar. Omdat het zo snel gaat en de hoeveelheid gesmolten ijs aanzienlijk is, verandert dat blijkbaar wel degelijk de massaverdeling op onze planeet.

Meer massa rond de evenaar zorgt ervoor dat onze planeet ietsje trager gaat draaien rond z'n as. Thomas Frederikse van de Technische Universiteit Delft heeft uitgerekend wat het effect daarvan is: in 25 jaar tijd zo’n 0,2 milliseconden langer zijn geworden.

Frederikse baseert zijn conclusie op een nauwkeurig onderzoek naar de gemiddelde zeespiegelstijging wereldwijd en de factoren die daaraan ten grondslag liggen. “Allerlei factoren spelen een rol: bijvoorbeeld het smelten van landijs, het uitzetten van het zeewater door stijgende temperaturen, maar ook het gebruik van grondwater en de opslag van grote hoeveelheden zoet water op het land in stuwmeren. Een andere factor is de zogenaamde GIA (glacial isostatic adjustment) of het terugveren van het land na de ijstijden.”

Overal anders

Doordat er zoveel factoren van invloed zijn op zeespiegelstijging, is die stijging overal ter wereld anders. Er is geen enkele plek op aarde waar de zeespiegel precies het wereldwijde gemiddelde volgt, volgens Frederikse. “Om regionale patronen te begrijpen en regionale toekomstscenario’s te kunnen ontwikkelen, is een goed begrip van de relevante onderliggende processen en bijbehorende regionale patronen nodig.” Zijn onderzoek suggereert dat we daar gelukkig een steeds beter beeld van krijgen.

"In dit proefschrift heb ik kunnen bevestigen dat de gemeten zeespiegelstijgingen uit de decennia vóór de satellietmetingen, goed verklaard kunnen worden door de som van alle relevante fysische processen", zegt hij.

"De zeespiegelstijging is onderzocht voor twee kustregio’s en op wereldwijde schaal. Als fysische processen nemen we het massaverlies van gletsjers en ijskappen, het uitputten van grondwaterreservoirs, het vasthouden van water achter stuwdammen, GIA, veranderingen van het specifieke volume van zeewater, lokale windeffecten en luchtdrukveranderingen in beschouwing."

8 centimeter

"We hebben al deze verschillende invloeden voor onder meer de Noordzee weten te ontrafelen en precies gemodelleerd. De stijging van de zeespiegel in de Noordzee bedraagt in de periode 1958-2014 ‘slechts’ zo’n 8 cm. Dat is vergelijkbaar met de wereldwijd gemiddelde stijging over deze periode, die ongeveer 1,5 mm per jaar bedraagt, maar de onderliggende oorzaken verschillen wel: het afsmelten van gletsjers en Groenland voelen we hier bijna niet, maar van Antarctica krijgen we de volle laag. Dat is geen goed nieuws voor ons, want in een toekomstige warmere wereld gaat de ijskap van Antarctica mogelijk veel massa verliezen."

Het onderzoek van Frederikse bevestigt bovendien recente studies die aantonen dat de zeespiegel versneld stijgt: “Zeespiegelstijging is complex maar we hebben de meeste factoren nu allemaal wel zo’n beetje in kaart. Daardoor worden de modellen en de voorspellingen beter; dat is het goede nieuws. Het beeld dat ontstaat, is dat de zeespiegel stijgt, en dat er bovendien een forse versnelling in de stijging zit (met aanzienlijke regionale verschillen). Dat komt niet alleen uit modelberekeningen, maar de metingen tonen aan dat het nu al gebeurt. Dat is het slechte nieuws.”

Lees meer