Wist je dat rioolwater heel veel onthult over drugsgebruik in Vlaanderen?

Jaarlijks worden stalen van ons rioolwater genomen in 7 à 8 steden in Vlaanderen. Alexander van Nuijs, verbonden aan de Universiteit van Antwerpen, analyseert het water en zoekt naar sporen van drugs. In Vlaanderen blijken cocaïne, xtc en speed de meest populaire drugs.

Het onderzoek maakt deel uit van een project van het Europese Waarnemingscentrum voor Drugs en Drugsverslaving. In totaal worden stalen genomen in 50 steden in heel Europa. Ze worden gecontroleerd op sporen van cocaïne, speed, xtc en crystal meth. Uit de vaststellingen blijkt dat cocaïne, speed en xtc vooral worden gebruikt in het westen, terwijl crystal meth goed scoort in het oosten.

In onze grootsteden, Antwerpen en Brussel, wordt er vooral cocaïne, xtc en speed gebruikt. In de kleinere steden is het gebruik onvoorspelbaarder. Meestal is één drug er heel populair. Vaak gaat het om speed. Hoe dit verschil te verklaren valt, is volgens van Nuijs een vraag voor de politie, justitie en welzijnswerkers. "De verklaringen kunnen heel complex zijn. Onze data kunnen misschien helpen om verklaringen te vinden", zegt de onderzoeker aan Humo.

In de weekends, in de vakantieperiodes en op feestdagen neemt het druggebruik toe. Ook de trends op lange termijn worden onderzocht. "In Antwerpen is het gebruik van de meeste drugs de afgelopen 10 jaar stabiel gebleven. In Brussel zagen we een geleidelijke stijging van het cocaïnegebruik, maar dat is aan het afvlakken. Voor een kleinere stad als Ninove hebben we cijfers van 2011 tot en met 2015, en ook daar zie je weinig veranderingen."

Andere stoffen opsporen

Naast drugs kunnen onderzoekers ook andere stoffen in ons rioolwater analyseren. In 2014 werden de sporen van nicotine in het rioolwater onderzocht. Uit de resultaten bleek dat er in de week en het weekend evenveel sigaretten worden gerookt.

In 2016 werd gekeken naar het alcoholgebruik. Er wordt meer alcohol gedronken in Antwerpen en Brussel. "Dat lijkt logisch", zegt van Nuijs. "In de grote steden heb je meer uitgaansgelegenheden."

Daarnaast vonden onderzoekers de 20 meest voorgeschreven geneesmiddelen in het rioolwater terug. Het gaat om antidepressiva, bloeddrukverlagers en geneesmiddelen tegen suikerziekte.

Cafeïnegebruik kan ook worden onderzocht, maar de resultaten zijn moeilijker te interpreteren. Cafeïne zit namelijk niet alleen in koffie, maar ook in thee, frisdrank en bepaalde medicatie.

Samenwerking

In Nederland hebben onderzoekers al een paar keer ontdekt dat een grote hoeveelheid drugs in één keer in het riool wordt gedumpt. "Op termijn is het de bedoeling om zo drugslabo’s op te rollen. Wij signaleren bijvoorbeeld dat er ergens een bepaalde drug gedumpt is, waarna de politie op onderzoek kan gaan", aldus van Nuijs.

Er kan ook worden samengewerkt met de overheid om te zien of een sensibiliseringscampagne effect heeft.

Mogelijkheden in de toekomst

In de toekomst zouden onderzoekers de eetgewoonten van mensen kunnen onderzoeken. "We onderzoeken nog hoe we dat kunnen doen. Daarvoor moet je op zoek naar stoffen die je aan specifieke voedingsmiddelen kunt linken", aldus van Nuijs.

Onderzoek naar ziekten en ziektepatronen behoort ook tot de mogelijkheden. Onderzoeker van Nuijs verduidelijkt: "Dat is de heilige graal. Als je heel precies in kaart zou kunnen brengen waar er bijvoorbeeld meer prostaatkanker voorkomt, kan je vervolgens onderzoeken wat daar de oorzaak van zou kunnen zijn. Maar zo ver zijn we nog lang niet."

Al deze gegevens samen zouden een beeld kunnen geven van de algemene gezondheid van de bevolking.

Lees meer